Όταν οι άνθρωποι μιλούν για «layers» σε ένα blockchain (blockchain), στην πραγματικότητα μιλούν για το πώς μοιράζεται η δουλειά σε διαφορετικά επίπεδα. Ένα layer εστιάζει στην βασική ασφάλεια και στην καταγραφή του ποιος κατέχει τι, ενώ ένα άλλο layer εστιάζει στο να εκτελεί πολλές ενέργειες χρηστών γρήγορα και φθηνά. Σε δημοφιλή δίκτυα όπως το Ethereum, η μεγάλη ζήτηση μπορεί να κάνει τις συναλλαγές αργές και ακριβές. Τα Layer 1 blockchains προσπαθούν να παραμείνουν αποκεντρωμένα και ασφαλή, κάτι που περιορίζει το πόσο μπορούν να κλιμακωθούν άμεσα. Οι λύσεις Layer 2 δημιουργήθηκαν για να διαχειρίζονται περισσότερες συναλλαγές χωρίς να θυσιάζουν αυτή την ασφάλεια. Αντί να αντικαθιστούν το Layer 1, τα περισσότερα Layer 2 «κάθονται» από πάνω του και στέλνουν τακτικά δεδομένα ή αποδείξεις προς τα κάτω. Μπορείς να τα φανταστείς σαν επιπλέον λωρίδες που προστίθενται πάνω από έναν ήδη ασφαλή δρόμο. Κατανοώντας για τι είναι υπεύθυνο κάθε layer, μπορείς να επιλέξεις πού θα κρατάς αξία, πού θα κάνεις συναλλαγές και πού θα χτίζεις εφαρμογές.
Γρήγορη Ματιά: Layer 1 vs Layer 2 με μια ματιά
Περίληψη
- Layer 1 = βασική αλυσίδα για ασφάλεια, consensus (consensus) και τελικό settlement (settlement) (π.χ. Bitcoin, Ethereum, Solana).
- Layer 2 = επίπεδο κλιμάκωσης που ομαδοποιεί ή μεταφέρει την εκτέλεση αλλού, αλλά βασίζεται σε ένα L1 για ασφάλεια (π.χ. Arbitrum, Optimism, zkSync, Base).
- Τα τέλη στο Layer 1 είναι συνήθως υψηλότερα και πιο ευμετάβλητα, ειδικά σε περιόδους αιχμής.
- Τα τέλη στο Layer 2 είναι συνήθως πολύ χαμηλότερα, επειδή πολλές συναλλαγές μοιράζονται το ίδιο κόστος στο L1.
- Το Layer 1 είναι καλύτερο για αποθήκευση μεγάλης αξίας, τελικές εκκαθαρίσεις και βασικά πρωτόκολλα· το Layer 2 είναι καλύτερο για συχνές συναλλαγές, gaming και dApps με μεγάλο όγκο.
Κατανόηση των Layers στο Blockchain χωρίς τεχνική ορολογία
Φαντάσου μια πόλη: οι υπόγειοι αγωγοί νερού και οι γραμμές ρεύματος είναι η βασική υποδομή, ενώ τα κτίρια από πάνω είναι εκεί όπου οι άνθρωποι ζουν και εργάζονται. Το βασικό layer πρέπει να είναι εξαιρετικά αξιόπιστο, ενώ τα ανώτερα layers μπορούν να αλλάζουν πιο γρήγορα για να εξυπηρετούν τις ανάγκες των ανθρώπων. Τα layers στο blockchain (blockchain) ακολουθούν παρόμοια λογική.
Μπορείς επίσης να το σκεφτείς σαν έναν αυτοκινητόδρομο και παράδρομους. Ο κεντρικός αυτοκινητόδρομος είναι προσεκτικά κατασκευασμένος και συντηρημένος για να συνδέει ολόκληρη την περιοχή, αλλά δεν μπορεί να φαρδαίνει κάθε εβδομάδα. Παράδρομοι και ανισόπεδοι κόμβοι μπορούν να προστεθούν από πάνω για να διαχειρίζονται την τοπική κίνηση και να μειώνουν τα μποτιλιαρίσματα.
Στα blockchains, το Layer 1 είναι σαν την κεντρική υποδομή ή τον αυτοκινητόδρομο, και τα Layer 2 είναι σαν επιπλέον δρόμοι που χτίζονται από πάνω. Μοιράζονται τον ίδιο προορισμό για τα τελικά αρχεία, αλλά διαχειρίζονται την «κυκλοφορία» με διαφορετικούς τρόπους.
- Blockchain (blockchain): μια κοινόχρηστη, μόνο-προσθήκης βάση δεδομένων όπου οι συναλλαγές ομαδοποιούνται σε blocks και ασφαλίζονται με κρυπτογραφία (cryptography).
- Πρωτόκολλο (protocol): το σύνολο κανόνων που ορίζει πώς λειτουργεί ένα δίκτυο blockchain, συμπεριλαμβανομένου του πώς οι nodes (nodes) επικοινωνούν και επικυρώνουν δεδομένα.
- Consensus (consensus): η διαδικασία με την οποία οι nodes στο δίκτυο συμφωνούν για την τρέχουσα κατάσταση του blockchain και ποια blocks είναι έγκυρα.
- Settlement (settlement): το σημείο στο οποίο μια συναλλαγή θεωρείται τελική και μη αναστρέψιμη σε ένα blockchain.
- Execution (execution): η διαδικασία εκτέλεσης της λογικής των συναλλαγών, όπως smart contracts, για την ενημέρωση υπολοίπων και κατάστασης.
- Διαθεσιμότητα δεδομένων (data availability): η εγγύηση ότι τα δεδομένα συναλλαγών δημοσιεύονται και είναι προσβάσιμα, ώστε οποιοσδήποτε να μπορεί να επαληθεύσει την κατάσταση της αλυσίδας.
Τι είναι ένα Layer 1 Blockchain;
Ένα Layer 1 blockchain είναι το κύριο δίκτυο όπου οι συναλλαγές καταγράφονται άμεσα και ασφαλίζονται από validators ή miners. Είναι υπεύθυνο για το consensus (consensus), την αποθήκευση ολόκληρου του ιστορικού και την επιβολή των βασικών κανόνων του συστήματος.
Παραδείγματα είναι το Bitcoin (επικεντρώνεται κυρίως σε απλές μεταφορές και ισχυρή ασφάλεια), το Ethereum (υποστηρίζει πλούσια smart contracts και πολλές dApps) και νεότερες αλυσίδες όπως το Solana ή το Avalanche που στοχεύουν σε υψηλότερο throughput. Κάθε Layer 1 κάνει συμβιβασμούς ανάμεσα σε αποκέντρωση, ταχύτητα και κόστος.
Επειδή τα Layer 1 πρέπει να παραμένουν επαληθεύσιμα από πολλούς συμμετέχοντες σε όλο τον κόσμο, δεν μπορούν απλά να αυξήσουν το μέγεθος των blocks ή την ταχύτητα χωρίς να ρισκάρουν μεγαλύτερη συγκέντρωση. Γι’ αυτό η κλιμάκωση μόνο στο βασικό layer είναι δύσκολη και γιατί τα επιπλέον layers έχουν γίνει τόσο σημαντικά.
- Ταξινόμηση και συμπερίληψη συναλλαγών σε blocks σε ένα συνεπές, παγκόσμιο ιστορικό.
- Εκτέλεση του consensus ώστε οι έντιμοι nodes να συμφωνούν για το ποια blocks είναι έγκυρα.
- Παροχή τελικού settlement των συναλλαγών μόλις τα blocks επιβεβαιωθούν.
- Αποθήκευση και ενημέρωση της παγκόσμιας κατάστασης, όπως υπόλοιπα και δεδομένα smart contracts.
- Έκδοση και διαχείριση του native asset (π.χ. ETH, BTC, SOL) που χρησιμοποιείται για τέλη και κίνητρα.
- Διασφάλιση διαθεσιμότητας δεδομένων ώστε οποιοσδήποτε να μπορεί να επαληθεύσει την αλυσίδα ανεξάρτητα.
- Επιβολή των βασικών κανόνων του πρωτοκόλλου, όπως μέγεθος block, gas limits και απαιτήσεις για validators.
Η κλιμάκωση απευθείας σε ένα Layer 1 συνήθως σημαίνει μεγαλύτερα ή γρηγορότερα blocks, κάτι που δυσκολεύει τους απλούς χρήστες να τρέχουν full nodes. Αυτό μπορεί να μειώσει την αποκέντρωση (decentralization) και να αποδυναμώσει την ασφάλεια.
Για να το αποφύγουν, πολλά οικοσυστήματα κρατούν το Layer 1 «συντηρητικό» και μεταφέρουν το μεγαλύτερο μέρος της κλιμάκωσης σε ανώτερα layers.
Τι είναι ένα Layer 2 Blockchain;
Ένα Layer 2 είναι ένα πρωτόκολλο χτισμένο πάνω σε ένα Layer 1 που διαχειρίζεται συναλλαγές off-chain ή σε συμπιεσμένες δέσμες (batches) και στη συνέχεια δημοσιεύει περιοδικά δεδομένα ή κρυπτογραφικές αποδείξεις πίσω στη βασική αλυσίδα. Ο στόχος είναι να αυξηθεί το throughput και να μειωθούν τα τέλη χωρίς να δημιουργηθεί ένα εντελώς ξεχωριστό σύστημα ασφάλειας.
Για παράδειγμα, τα rollups στο Ethereum εκτελούν το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητας των χρηστών στη δική τους υποδομή, αλλά στέλνουν τακτικά ομαδοποιημένα δεδομένα συναλλαγών ή αποδείξεις εγκυρότητας στο Ethereum. Αν κάτι πάει στραβά στο Layer 2, οι χρήστες μπορούν τελικά να βασιστούν στα συμβόλαια του Layer 1 για να αποχωρήσουν ή να αμφισβητήσουν μη έγκυρη συμπεριφορά.
Αυτή η εξάρτηση από το Layer 1 είναι που ξεχωρίζει τα πραγματικά Layer 2 από ανεξάρτητα sidechains. Ένα σωστό Layer 2 στοχεύει να «κληρονομήσει» την ασφάλεια και το settlement της βασικής του αλυσίδας, προσφέροντας ταυτόχρονα πιο ομαλή εμπειρία χρήσης.
- Optimistic rollups: ομαδοποιούν συναλλαγές off-chain και υποθέτουν ότι είναι έγκυρες, εκτός αν κάποιος υποβάλει fraud proof μέσα σε ένα χρονικό παράθυρο αμφισβήτησης.
- ZK-rollups: δένουν συναλλαγές σε δέσμες και υποβάλλουν μια συνοπτική κρυπτογραφική απόδειξη στο Layer 1 που επαληθεύει την ορθότητά τους.
- State channels: κλειδώνουν κεφάλαια στο Layer 1 και επιτρέπουν πολλές άμεσες off-chain ενημερώσεις μεταξύ μιας μικρής ομάδας, με τελική εκκαθάριση on-chain.
- Validiums: παρόμοια με τα ZK-rollups αλλά κρατούν τα περισσότερα δεδομένα off-chain, βασιζόμενα σε εξωτερικές λύσεις data availability.
- Plasma-style chains: παλαιότερα σχέδια που μεταφέρουν το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητας off-chain και βασίζονται σε περιοδικές δεσμεύσεις και exit games στο Layer 1.
Τα Layer 2 βελτιώνουν την κλιμάκωση αλλά εισάγουν επιπλέον κομμάτια, όπως bridges, sequencers και εξειδικευμένα smart contracts. Αυτό μπορεί να προσθέσει τριβή στην εμπειρία χρήστη (UX), όπως βήματα bridging και καθυστερήσεις αναλήψεων.
Εισάγει επίσης νέους κινδύνους smart contracts και λειτουργικούς κινδύνους, οπότε έχει σημασία να επιλέγεις ώριμα, καλά ελεγμένα L2.
Πώς συνεργάζονται Layer 1 και Layer 2
Όταν χρησιμοποιείς ένα τυπικό Layer 2 rollup, το wallet σου πρώτα υπογράφει μια συναλλαγή όπως και στο Layer 1. Αντί να πάει απευθείας στη βασική αλυσίδα, στέλνεται σε έναν sequencer ή ένα σύνολο validators που ταξινομεί και εκτελεί συναλλαγές στο L2.
Το Layer 2 ενημερώνει τη δική του κατάσταση γρήγορα, δίνοντάς σου σχεδόν άμεσες επιβεβαιώσεις και χαμηλά τέλη. Περιοδικά, το L2 ομαδοποιεί πολλές συναλλαγές μαζί και δημοσιεύει είτε συμπιεσμένα δεδομένα είτε μια κρυπτογραφική απόδειξη σε ένα smart contract στο Layer 1.
Μόλις αυτή η δέσμη γίνει αποδεκτή στη βασική αλυσίδα, οι υποκείμενες αλλαγές ουσιαστικά «αγκυρώνονται» στην ασφάλεια του Layer 1. Αν προκύψει διαφωνία, οι χρήστες ή οι παρατηρητές μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα συμβόλαια του Layer 1 για να αμφισβητήσουν απάτη ή να αποχωρήσουν, κάνοντας τη βασική αλυσίδα το τελικό δικαστήριο προσφυγής για το Layer 2.
Ο Carlos θέλει να κάνει swap tokens αλλά τα gas fees στο Ethereum είναι υψηλά, οπότε κάνει bridge μια μικρή ποσότητα ETH σε ένα Layer 2 rollup. Η συναλλαγή bridge στο Layer 1 κοστίζει λίγο παραπάνω, αλλά μόλις τα κεφάλαιά του φτάσουν στο L2, κάθε swap κοστίζει μόνο ένα κλάσμα του δολαρίου και επιβεβαιώνεται σε δευτερόλεπτα.
Μετά από μια εβδομάδα trading, αποφασίζει να μεταφέρει τα κέρδη πίσω στο Layer 1 για μακροχρόνια αποθήκευση. Ξεκινά μια ανάληψη στο L2, η οποία ενεργοποιεί μια περίοδο αναμονής όσο η δέσμη οριστικοποιείται στο Ethereum. Η ανάληψη παίρνει περισσότερο χρόνο και κοστίζει περισσότερο gas, αλλά μόλις ολοκληρωθεί, τα κεφάλαιά του είναι ξανά ασφαλισμένα απευθείας στη βασική αλυσίδα.
Πότε να χρησιμοποιείς Layer 1 και πότε Layer 2
Δεν χρειάζεται κάθε ενέργεια σε ένα blockchain (blockchain) όλο το βάρος και το κόστος ενός Layer 1 από πίσω της. Για πολλές καθημερινές χρήσεις, ένα καλά σχεδιασμένο Layer 2 προσφέρει αρκετή ασφάλεια με ένα κλάσμα του κόστους. Σκέψου με όρους αξίας και συχνότητας. Κινήσεις υψηλής αξίας και χαμηλής συχνότητας μπορούν να δικαιολογήσουν υψηλότερα τέλη και πιο αργές επιβεβαιώσεις στη βασική αλυσίδα. Ενέργειες χαμηλής αξίας αλλά υψηλής συχνότητας επωφελούνται από την ταχύτητα και το χαμηλό κόστος των L2. Χαρτογραφώντας τις δραστηριότητές σου στο κατάλληλο layer, μπορείς να εξοικονομήσεις χρήματα και να μειώσεις τη συμφόρηση, ενώ παραμένεις στο ίδιο υποκείμενο οικοσύστημα.
Χρήσεις
- Μακροχρόνια, υψηλής αξίας αποθήκευση assets ή NFTs στο Layer 1 για μέγιστη ασφάλεια και τελικότητα.
- Ενεργό DeFi trading, yield farming και συχνά swaps σε Layer 2 για ελαχιστοποίηση των τελών και της slippage από gas spikes.
- On-chain gaming και μικροσυναλλαγές σε Layer 2, όπου η χαμηλή καθυστέρηση και τα ελάχιστα τέλη είναι κρίσιμα.
- Στρατηγική NFT minting: mint ή τελική καταχώριση ιδιοκτησίας στο Layer 1, αλλά εκτέλεση drops, airdrops ή in-game NFT δραστηριότητας σε Layer 2.
- Μισθοδοσία ή επαναλαμβανόμενες πληρωμές: ομαδοποίηση πληρωμών μισθών ή δημιουργών σε ένα Layer 2 και περιστασιακή εκκαθάριση κινήσεων του ταμείου στο Layer 1.
- Διασυνοριακές πληρωμές: χρήση Layer 2 για γρήγορες, φθηνές μεταφορές, με περιοδική ενοποίηση ή κινήσεις συμμόρφωσης στο Layer 1.
Μελέτη Περίπτωσης / Ιστορία
Η Neha είναι freelance developer στην Ινδία και θέλει να χτίσει ένα NFT ticketing dApp για τοπικές εκδηλώσεις. Ο στόχος της είναι απλός: οι fans πρέπει να μπορούν να αγοράζουν και να σκανάρουν εισιτήρια χωρίς να πληρώνουν σε gas fees περισσότερα από την τιμή του ίδιου του εισιτηρίου.
Πειραματίζεται αρχικά στο Ethereum mainnet και βλέπει γρήγορα ότι το minting και η μεταφορά εισιτηρίων σε ώρες αιχμής μπορεί να κοστίζει αρκετά δολάρια ανά συναλλαγή. Αυτό ίσως είναι αποδεκτό για μια μεγάλη συναυλία, αλλά όχι για μικρά community meetups. Ανησυχεί ότι οι χρήστες θα εγκαταλείψουν την εφαρμογή αν η εμπειρία είναι αργή και ακριβή.
Αφού μάθει για τα Layer 2 rollups, η Neha κάνει deploy τα συμβόλαιά της σε ένα δημοφιλές Ethereum L2. Οι χρήστες κάνουν bridge μια μικρή ποσότητα ETH μία φορά και στη συνέχεια κάνουν mint και trade εισιτήρια με λίγα cents και σχεδόν άμεση επιβεβαίωση. Για events υψηλού προφίλ, η Neha καταχωρίζει περιοδικά σημαντικά δεδομένα και έσοδα πίσω στο Layer 1.
Το συμπέρασμά της είναι ότι Layer 1 και Layer 2 δεν είναι αντίπαλοι. Το Layer 1 της δίνει μια αξιόπιστη βάση settlement, ενώ το Layer 2 επιτρέπει στους χρήστες της να απολαμβάνουν μια ομαλή, χαμηλού κόστους εμπειρία από πάνω της.
Ασφάλεια και Κίνδυνοι: Layer 1 vs Layer 2
Κύριοι Παράγοντες Κινδύνου
Τα Layer 2 έχουν σχεδιαστεί ώστε να κληρονομούν τις εγγυήσεις ασφάλειας του Layer 1 τους, αλλά η ιστορία δεν είναι τόσο απλή. Βασίζονται σε επιπλέον συστατικά όπως bridges, sequencers και πολύπλοκα smart contracts, καθένα από τα οποία μπορεί να εισάγει νέες επιφάνειες επίθεσης. Τα bridge contracts έχουν υπάρξει συχνός στόχος επιθέσεων, με bugs ή κακές ρυθμίσεις να οδηγούν σε μεγάλες απώλειες ή παγωμένα κεφάλαια. Κεντρικοποιημένοι sequencers μπορούν, θεωρητικά, να λογοκρίνουν ή να αναδιατάξουν συναλλαγές, και τα proving systems είναι ακόμη σχετικά νέα και περίπλοκα. Για τους χρήστες, υπάρχουν επίσης πρακτικοί κίνδυνοι: αποστολή κεφαλαίων στη λάθος αλυσίδα, παρεξήγηση των χρόνων ανάληψης ή εμπιστοσύνη σε πολύ νέα L2 με ελάχιστο έλεγχο ή παρακολούθηση. Αντιμετώπισε κάθε Layer 2 σαν ένα ξεχωριστό σύστημα προς αξιολόγηση, ακόμη κι αν συνδέεται με ένα ισχυρό Layer 1 όπως το Ethereum.
Primary Risk Factors
Αποτυχία consensus στο Layer 1
Αν η βασική αλυσίδα δεχτεί επίθεση ή κάνει fork, μπορούν να επηρεαστούν τόσο το L1 όσο και τα εξαρτώμενα L2, αφού το τελικό settlement βασίζεται στο L1.
Συμφόρηση και εκτίναξη τελών στο Layer 1
Μεγάλη ζήτηση στη βασική αλυσίδα μπορεί να κάνει το bridging ή την οριστικοποίηση batches από L2 αργά και ακριβό.
Bugs σε smart contracts L2
Bugs σε rollup ή bridge contracts μπορούν να κλειδώσουν, να εκτρέψουν ή ακόμη και να χάσουν κεφάλαια χρηστών μέχρι να διορθωθούν.
Κίνδυνος bridge
Παραβιασμένα κλειδιά ή λογική ενός bridge μπορούν να επιτρέψουν σε επιτιθέμενους να κάνουν mint ψεύτικα assets ή να αδειάσουν κλειδωμένα collaterals.
Κεντρικοποίηση operator ή sequencer
Αν μια μικρή ομάδα ελέγχει την ταξινόμηση στο L2, μπορεί να λογοκρίνει ή να κάνει front-run συναλλαγές μέχρι να βελτιωθεί η αποκέντρωση.
Καθυστερήσεις αναλήψεων
Κάποια L2, ειδικά τα optimistic rollups, απαιτούν περιόδους αναμονής πριν τα κεφάλαια γίνουν πλήρως διαθέσιμα πίσω στο L1.
Λάθη UX από τον χρήστη
Επιλογή λάθος δικτύου σε ένα wallet ή αποστολή σε μη συμβατή διεύθυνση μπορεί να «εγκλωβίσει» κεφάλαια ή να απαιτήσει περίπλοκα βήματα ανάκτησης.
Βέλτιστες Πρακτικές Ασφάλειας
- Χρησιμοποίησε πάντα επίσημα links για bridges, μάθε τους κανόνες αναλήψεων κάθε L2 και απόφυγε να παρκάρεις όλα τα κεφάλαιά σου σε πολύ νέα ή μη ελεγμένα δίκτυα.
Πλάι-πλάι: Layer 1 vs Layer 2
Ξεκινώντας: Χρήση L2 όταν βρίσκεσαι σε L1
Το bridging από ένα Layer 1 όπως το Ethereum σε ένα Layer 2 σημαίνει ότι κλειδώνεις ή στέλνεις τα tokens σου σε ένα smart contract στη βασική αλυσίδα και λαμβάνεις ισοδύναμα tokens στο L2. Δεν δημιουργείς νέα αξία· τη μετακινείς ανάμεσα σε layers που συνδέονται με ένα bridge.
Η αρχική συναλλαγή bridge συμβαίνει στο Layer 1, οπότε μπορεί να είναι πιο αργή και πιο ακριβή. Μόλις τα κεφάλαια φτάσουν στο Layer 2, οι περισσότερες ενέργειες είναι φθηνότερες και γρηγορότερες επειδή γίνονται σε batches ή off-chain.
Η ανάληψη πίσω στο Layer 1 αντιστρέφει αυτή τη διαδικασία και μπορεί να περιλαμβάνει περιόδους αναμονής ή υψηλότερα gas fees, ανάλογα με τον σχεδιασμό του L2.
- Κάνε έρευνα και διάλεξε ένα αξιόπιστο Layer 2 που υποστηρίζει τις εφαρμογές ή τα tokens που χρειάζεσαι, ελέγχοντας audits και τη φήμη της κοινότητας.
- Πριν στείλεις μεγάλα ποσά, διάβασε την τεκμηρίωση για αναλήψεις ώστε να καταλάβεις καθυστερήσεις, τέλη και τυχόν ειδικά βήματα για επιστροφή στο Layer 1.
Layer 1 vs Layer 2: Συχνές Ερωτήσεις
Συνοψίζοντας: Πώς να σκέφτεσαι τα Layers
Μπορεί να είναι κατάλληλο για
- Χρήστες που θέλουν χαμηλότερα τέλη αλλά εξακολουθούν να εκτιμούν την ασφάλεια του Layer 1
- Builders που αποφασίζουν πού θα κάνουν deploy dApps στο Ethereum και τα L2 του
- Μακροχρόνιους holders που σχεδιάζουν πώς να μοιράσουν κεφάλαια ανάμεσα σε cold storage και ενεργό trading
- Gamers και DeFi χρήστες που συναλλάσσονται συχνά και χρειάζονται γρήγορες επιβεβαιώσεις
Μπορεί να μην είναι κατάλληλο για
- Άτομα που δεν θέλουν καθόλου να διαχειρίζονται πολλαπλά δίκτυα ή bridges
- Χρήστες που χρειάζονται εγγυημένες, άμεσες αναλήψεις πίσω στο Layer 1 οποιαδήποτε στιγμή
- Όσους βασίζονται σε πολύ πειραματικά L2 χωρίς να κατανοούν τους επιπλέον κινδύνους
- Όποιον δεν νιώθει άνετα με self-custody και βασικές πρακτικές ασφάλειας wallet
Τα Layer 1 blockchains είναι η βάση ασφάλειας και settlement ενός οικοσυστήματος. Κινούνται πιο αργά, κοστίζουν περισσότερο ανά συναλλαγή και αλλάζουν σπανιότερα, αλλά εκεί καταγράφεται η τελική αλήθεια και προστατεύεται από ένα ευρύ σύνολο validators. Τα Layer 2 είναι το layer κλιμάκωσης και UX. Κάθονται πάνω σε ένα ισχυρό Layer 1, διαχειρίζονται το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής δραστηριότητας με χαμηλότερα τέλη και ταχύτερες επιβεβαιώσεις και στη συνέχεια «αγκυρώνουν» τα αποτελέσματα πίσω στη βασική αλυσίδα. Όταν αποφασίζεις πού θα συναλλάσσεσαι ή θα χτίζεις, κάνε τρεις ερωτήσεις: πόσο πολύτιμη είναι αυτή η δραστηριότητα, πόσο συχνά θα συμβαίνει και πόση πολυπλοκότητα είμαι διατεθειμένος/η να διαχειριστώ; Για τους περισσότερους, η απάντηση είναι ένας συνδυασμός: κράτα σημαντική, μακροχρόνια αξία στο Layer 1 και χρησιμοποίησε Layer 2 για καθημερινές ενέργειες, αφού πρώτα τα δοκιμάσεις με μικρά ποσά.