تعریف
اندازه بلوک تطبیقی یک سازوکار در سطح اجماع (consensus) است که اجازه میدهد حداکثر اندازه یک بلوک در زنجیرهبلوک (blockchain) بهجای ثابت ماندن، در طول زمان تغییر کند. این تنظیم توسط قوانین پروتکل کنترل میشود که معمولاً به فعالیت اخیر شبکه، مانند حجم تراکنشها یا میزان استفاده تاریخی از ظرفیت بلوکها، ارجاع میدهند. با امکان بزرگتر یا کوچکتر شدن حد اندازه بلوک، این سازوکار تلاش میکند ظرفیت بلوک را با تقاضای واقعی هماهنگ کند، در حالی که همچنان در محدودیتهای امنیتی و محدودیتهای انتشار (propagation) در شبکه باقی بماند.
در سطح پروتکل، اندازه بلوک تطبیقی مشخص میکند که در یک لحظه مشخص، یک بلوک تا چه میزان داده میتواند در خود جای دهد. این موضوع مستقیماً بر توان پردازش تراکنشها (throughput) اثر میگذارد؛ زیرا بلوکهای بزرگتر میتوانند تعداد بیشتری تراکنش را در خود رمزگذاری کنند، در حالی که بلوکهای کوچکتر ظرفیت را محدود میکنند. این سازوکار با خودِ بلوک که ساختار دادهای مشخص حاوی تراکنشها و فراداده (metadata) است، تفاوت دارد؛ اندازه بلوک تطبیقی فقط قوانینی را تعیین میکند که حداکثر اندازه مجاز آن را محدود میکنند.
بستر و کاربرد
اندازه بلوک تطبیقی بهعنوان یک سازوکار مقیاسپذیری (scalability) برای تنظیم ظرفیت یک زنجیرهبلوک (blockchain) بدون پایبند شدن به یک حد ثابت و دائمی برای اندازه بلوک به کار میرود. این سازوکار طوری طراحی شده است که به شرایط متغیر شبکه، مانند دورههای ازدحام یا دورههای کمفعالیت، واکنش نشان دهد و با استفاده از فرمولهای از پیش تعریفشده یا تصمیمات حاکمیتی که در پروتکل کدگذاری شدهاند، اندازه مجاز بلوک را تنظیم کند. این موضوع میتواند بر اینکه بلوکها هر چند وقت یکبار به ظرفیت کامل خود میرسند و تراکنشها تا چه حد باید برای فضای محدود رقابت کنند، تأثیر بگذارد.
از آنجا که اندازه بلوک بر نیازمندیهای پهنای باند شبکه و زمان انتشار بلوکها اثر میگذارد، اندازه بلوک تطبیقی پیامدهایی برای تمرکززدایی (decentralization) و مشارکت نودها (nodes) نیز دارد. بلوکهای بزرگترِ مجاز میتوانند نیازهای منابعی نودهای کامل (full nodes) را افزایش دهند، در حالی که محدودیتهای کوچکتر میتوانند حتی در زمان بالا بودن تقاضا، توان پردازش را محدود کنند. در این بستر، این سازوکار ابزاری برای ایجاد موازنه درون پروتکل است که تعیین میکند زنجیرهبلوک (blockchain) چگونه بین ظرفیت تراکنشها، مفروضات امنیتی و توان عملی مشارکتکنندگان برای اعتبارسنجی هر بلوک تعادل برقرار کند.