تعریف
معامله بیسیس (basis trade) یک مفهوم معاملاتی است که بر اختلاف قیمت، یا همان «بیسیس»، بین یک دارایی در بازار اسپات و قراردادهای آتی یا آتی دائمی متناظر آن تمرکز دارد. بیسیس نشان میدهد قیمت مشتقات تا چه حد از قیمت لحظهای فعلی دارایی پایه فاصله گرفته است؛ فاصلهای که معمولاً تحت تأثیر عواملی مانند پویایی نرخ تأمین مالی (funding rate)، تقاضا برای اهرم (leverage) و انتظارات بازار شکل میگیرد. در بازارهای کریپتو، معاملات بیسیس معمولاً بهصورت خنثی نسبت به بازار طراحی میشوند تا این اختلاف قیمت را جدا و هدفگیری کنند، نه اینکه صرفاً روی جهت حرکت قیمت خود دارایی شرطبندی کنند.
از آنجا که بیسیس تحت تأثیر موقعیتگیری در بازار مشتقات، حجم قراردادهای باز (open interest) و هزینه نگهداشتن اکسپوژر از طریق قراردادهای آتی یا آتی دائمی است، میتواند مستقل از قیمت اسپات دارایی پایه نوسان کند. از نظر مفهومی، یک معامله بیسیس شامل گرفتن موقعیتهای جبرانی بین بازار اسپات و بازار مشتقات برای شکار این اسپرد است. ایده محوری این نوع معامله، کسب سود از همگرایی یا تداوم بیسیس است، در حالی که حساسیت معامله نسبت به نوسانات مستقیم قیمت دارایی پایه تا حد امکان کاهش مییابد.
بستر و کاربرد
در بازارهای مشتقات کریپتو، معاملات بیسیس بهطور نزدیک با ساختار قیمتگذاری قراردادهای آتی و آتی دائمی نسبت به بازار اسپات گره خوردهاند. وقتی مشتقات با پرمیوم (premium) یا با دیسکانت (discount) نسبت به اسپات معامله میشوند، بیسیس این واگرایی را کمیسازی میکند و به هدفی برای معاملهگران تخصصی تبدیل میشود. وجود حجم قابلتوجه قراردادهای باز در بازار مشتقات میتواند این شکافهای قیمتی را تقویت یا پایدار کند و در نتیجه بر جذابیت و پروفایل ریسک استراتژیهای مبتنی بر بیسیس اثر بگذارد.
مکانیزمهای نرخ تأمین مالی (funding rate) در قراردادهای آتی دائمی یکی از محرکهای کلیدی بیسیس در طول زمان هستند، زیرا هزینه یا منفعت نگهداشتن موقعیتهای لانگ یا شورت در این قراردادها را تعیین میکنند. بهعنوان یک مفهوم، معامله بیسیس نسخه اجرای مشخصی را تجویز نمیکند، بلکه خانوادهای از رویکردهای خنثی نسبت به بازار را توصیف میکند که حول بهرهبرداری سیستماتیک از اختلاف قیمت بین اسپات و مشتقات شکل گرفتهاند. این مفهوم بیشترین کاربرد را در بازارهایی دارد که در آنها نقدشوندگی مشتقات، استفاده از اهرم و عدمتعادلهای ساختاری در سمت تقاضا باعث ایجاد انحرافهای پایدار یا پرنوسان بین قیمتهای اسپات و آتی میشود.