DEX (decentralized exchange) ialah platform dagangan kripto yang berjalan menggunakan smart contract dan bukannya pelayan syarikat. Anda sambungkan wallet anda sendiri, kekal mengawal private key anda, dan berdagang terus di atas blockchain (blockchain) tanpa perlu mendeposit dana ke dalam akaun exchange. Ramai pedagang tertarik kepada DEX kerana ia menawarkan self-custody, akses global, dan julat token yang lebih luas berbanding kebanyakan centralized exchange (CEX). Pada masa yang sama, tiada pasukan sokongan untuk membetulkan kesilapan, dan anda bertanggungjawab sepenuhnya ke atas keselamatan, yuran gas, dan pemilihan token yang betul. Dalam panduan ini, anda akan belajar apakah itu DEX, bagaimana reka bentuk berbeza seperti AMM dan DEX berasaskan order book berfungsi, dan bagaimana kedudukannya dalam ekosistem DeFi yang lebih luas. Kami juga akan tunjukkan langkah demi langkah swap pertama dan tekankan risiko biasa supaya anda boleh menggunakan DEX dengan lebih yakin dan selamat.
Ringkasan DEX
Ringkasan
- DEX ialah exchange non-custodial di mana anda berdagang terus dari wallet anda melalui smart contract.
- Kebiasaannya anda tidak perlu KYC untuk menggunakan DEX, tetapi anda perlu membayar yuran gas rangkaian bagi setiap transaksi.
- DEX selalunya menyenaraikan lebih banyak token berbanding CEX besar, termasuk aset long-tail dan DeFi.
- Anda bertanggungjawab sepenuhnya ke atas private key, tetapan transaksi, dan pemilihan token; kesilapan sukar atau mustahil untuk dipulihkan.
- Harga bergantung pada liquidity dalam pool atau order book, jadi dagangan besar boleh menggerakkan harga dan menyebabkan slippage.
- Menggunakan dagangan ujian kecil, URL yang disahkan, dan tetapan slippage yang konservatif sangat mengurangkan risiko biasa di DEX.
Asas DEX: Bagaimana Ia Berbeza Daripada Centralized Exchange
DEX dipanggil decentralized kerana ia menggunakan smart contract di atas blockchain (blockchain) untuk memadankan dan menyelesaikan dagangan, bukannya bergantung pada sistem dalaman syarikat. Anda sambungkan wallet self-custody, luluskan dagangan, dan smart contract akan menukar token terus antara alamat di on-chain.
Di centralized exchange (CEX), anda cipta akaun, lulus KYC, dan deposit dana ke dalam wallet yang dikawal exchange. Dagangan berlaku dalam order book dalaman exchange, dan anda hanya nampak baki akaun yang dikemas kini sehingga anda membuat pengeluaran ke wallet sendiri.
DEX biasanya permissionless: jika anda mempunyai wallet yang serasi dan membayar yuran gas, anda boleh berdagang tanpa perlu meminta kelulusan sesiapa. Ia juga telus kerana semua swap dan liquidity pool boleh dilihat di block explorer awam, berbeza dengan lejar dalaman CEX yang biasanya tidak telus.
- Di DEX, anda kekal memegang kustodi dana dalam wallet anda sendiri; di CEX, syarikat memegangnya bagi pihak anda.
- Kebanyakan DEX tidak memerlukan akaun atau KYC, manakala CEX biasanya memerlukannya untuk pematuhan.
- Dagangan DEX diselesaikan terus di on-chain, manakala dagangan CEX adalah dalaman sehingga anda membuat pengeluaran.
- CEX boleh membekukan pengeluaran atau akaun; DEX tidak boleh membekukan wallet anda, tetapi smart contract masih boleh gagal atau dieksploitasi.
- DEX bergantung pada wallet dan tetapan transaksi, manakala CEX bergantung pada kata laluan, 2FA, dan sistem sokongan pelanggan.
Jenis-Jenis DEX dan Cara Ia Berfungsi
Tidak semua decentralized exchange berfungsi dengan cara yang sama di belakang tabir. Tiga jenis utama yang akan anda temui ialah DEX berasaskan AMM, DEX order book on-chain, dan DEX aggregator.
Setiap reka bentuk mempunyai kekuatan berbeza dari segi liquidity, kelajuan, dan pengalaman pengguna. Memahami asas setiap jenis membantu anda memilih alat yang betul untuk sesuatu dagangan.
Key facts
AMM DEX (Automated Market Maker)
Menggunakan liquidity pool yang dibiayai pengguna dan bukannya order book tradisional; harga ditetapkan oleh formula dan baki pool, membolehkan swap segera pada kadar yang dipetik.
On-chain order-book DEX
Mengekalkan order book decentralized di on-chain di mana pedagang meletakkan limit order dan market order; rasa lebih hampir kepada exchange tradisional tetapi boleh menjadi lebih perlahan dan mahal di sesetengah chain.
DEX aggregator
Mencari beberapa DEX dan sumber liquidity serentak, membahagikan dagangan anda merentasi semuanya untuk cuba mendapatkan harga terbaik dan slippage paling rendah secara automatik.
Kebanyakan DEX popular hari ini menggunakan model Automated Market Maker (AMM). Daripada memadankan pembeli dan penjual secara langsung, ia menggunakan liquidity pool di mana pengguna mendeposit pasangan token, seperti ETH dan USDC.
Formula harga ringkas, sering digambarkan sebagai x*y=k, mengekalkan hasil darab jumlah dua token dalam pool sebagai malar. Apabila anda menukar satu token kepada yang lain, baki pool berubah dan harga diselaraskan secara automatik, membolehkan anda mendapat sebut harga segera dan berdagang tanpa menunggu orang lain berada dalam talian.
- DEX berasaskan AMM menawarkan swap segera dan antara muka ringkas, tetapi dagangan besar boleh menggerakkan harga dengan ketara dalam pool yang cetek.
- DEX order book on-chain menyokong limit order dan strategi lanjutan, namun mungkin terasa lebih perlahan dan kompleks untuk pemula.
- DEX aggregator selalunya boleh mencari harga lebih baik dan slippage lebih rendah, tetapi menambah satu lagi lapisan smart contract dan logik routing yang perlu dipercayai.
- Sesetengah chain menempatkan model hibrid yang menggabungkan pool AMM dan order book, mengorbankan sedikit kesederhanaan untuk lebih kawalan.
Apa Yang Anda Boleh Lakukan Dengan DEX?
DEX ialah salah satu blok binaan teras DeFi, yang menghubungkan wallet, protokol lending, platform yield, dan banyak lagi. Setiap kali anda perlu beralih daripada satu token ke token lain secara self-custodial, DEX biasanya terlibat. Oleh kerana ia permissionless dan composable, DEX bertindak seperti hab liquidity terbuka yang boleh disambungkan oleh aplikasi lain. Ini menjadikannya berguna bukan sahaja untuk swap manual, tetapi juga untuk strategi automatik dan produk kewangan on-chain.
Kegunaan
- Swap antara stablecoin dan token utama (contohnya, USDC ke ETH) tanpa menghantar dana ke centralized exchange.
- Mengakses token long-tail atau DeFi-native yang mungkin belum disenaraikan di CEX besar.
- Mengimbangi semula portfolio dengan beralih antara aset atau sektor berbeza, seperti DeFi, permainan, atau governance token.
- Menyediakan liquidity kepada pool untuk memperoleh yuran dagangan atau insentif yield, dengan menerima risiko impermanent loss.
- Melaksanakan strategi arbitrage dengan mengambil peluang perbezaan harga antara DEX atau antara DEX dan CEX.
- Menukar pendapatan daripada protokol DeFi kepada stablecoin atau aset lain sebelum mengeluarkannya ke CEX atau off-ramp.
- Berinteraksi dengan produk on-chain seperti lending, opsyen, atau yield aggregator yang merutekan dagangan melalui DEX di belakang tabir.
Kajian Kes / Cerita
Maya ialah seorang penguji perisian di India yang telah lama menggunakan centralized exchange untuk membeli kripto. Apabila dia mahu menukar sedikit stablecoin kepada ETH, dia teragak-agak untuk menghantar lebih banyak dana ke exchange selepas mendengar kisah pengeluaran dibekukan.
Dia mendengar tentang DEX yang membolehkan anda berdagang terus dari wallet, tetapi konsep yuran gas, slippage, dan token palsu kelihatan menakutkan. Daripada gopoh, dia memutuskan untuk melayannya seperti projek ujian: dia membaca beberapa panduan, memasang wallet yang bereputasi, dan menulis seed phrase dengan teliti di luar talian.
Maya bermula dengan jumlah stablecoin yang sangat kecil dan menyambungkan walletnya ke DEX terkenal menggunakan URL rasmi. Dia menyemak dua kali alamat kontrak untuk ETH, menetapkan slippage tolerance yang sederhana, dan menyemak yuran gas sebelum mengesahkan transaksi. Beberapa minit kemudian, dia melihat swap disahkan di block explorer dan baki walletnya dikemas kini.
Pengalaman itu mengajarnya bahawa DEX menawarkan kawalan dan ketelusan sebenar, tetapi juga menuntut perhatian terhadap perincian. Pengajaran utamanya mudah: bergerak perlahan, sahkan segala-galanya, dan anggap setiap transaksi seolah-olah tiada siapa boleh menyelamatkan anda daripada kesilapan.
Langkah demi Langkah: Membuat Swap DEX Pertama Anda
Panduan ini menunjukkan aliran swap DEX generik supaya anda boleh memahami langkah-langkahnya, tidak kira platform mana yang anda pilih. Ia tidak mengesyorkan sebarang DEX, token, atau chain tertentu.
Sentiasa sesuaikan langkah ini dengan situasi anda sendiri, mulakan dengan jumlah kecil, dan sahkan setiap URL dan alamat kontrak sendiri. Anggap ini sebagai senarai semak mental, bukan nasihat kewangan.
- Pasang wallet self-custody yang bereputasi yang menyokong blockchain yang anda mahu gunakan dan pastikan ia sentiasa dikemas kini.
- Tulis seed phrase anda di atas kertas dan simpan dengan selamat di luar talian; jangan sekali-kali menaipnya di laman web, chat, atau tangkapan skrin.
- Tanda buku URL rasmi DEX daripada sumber yang dipercayai dan akses hanya melalui tanda buku ini, bukan melalui iklan atau pautan rawak.
- Tentukan pasangan token yang anda mahu dagangkan dan cari alamat kontrak rasmi daripada sumber boleh dipercayai seperti laman projek atau explorer.
- Rancang untuk melakukan dagangan ujian yang sangat kecil dahulu supaya anda boleh mengesahkan proses dan yuran sebelum membesarkan saiznya.
- Buka wallet anda dan pastikan anda berada pada rangkaian yang betul (contohnya, Ethereum mainnet atau L2/sidechain tertentu yang anda mahu gunakan).
- Pergi ke DEX menggunakan URL yang telah ditanda buku, kemudian klik “Connect Wallet” dan luluskan sambungan dalam aplikasi wallet anda.
- Pilih token yang anda mahu tukar keluar dan token yang anda mahu terima, menggunakan alamat kontrak yang disahkan jika token itu bukan pilihan lalai.
- Masukkan jumlah ujian yang kecil dan semak kadar yang dipetik, jumlah minimum diterima, dan sebarang yuran protokol atau routing yang ditunjukkan oleh DEX.
- Tetapkan slippage tolerance yang munasabah (selalunya 0.5–2% untuk pasangan yang cair) dan elakkan nilai ekstrem yang mendedahkan anda kepada front-running atau harga yang teruk.
- Klik “Swap” atau “Confirm”, kemudian semak butiran transaksi dalam wallet anda, terutamanya yuran gas dan rangkaian, sebelum meluluskan.
- Tunggu pengesahan blockchain; sebaik sahaja transaksi selesai, semak baki wallet anda dan block explorer untuk mengesahkan swap.
- Jika semuanya kelihatan betul, anda boleh mempertimbangkan untuk mengulangi proses dengan jumlah yang sedikit lebih besar, masih dalam tahap risiko yang anda selesa.
Yuran, Slippage, dan Kesan Harga
Apabila anda berdagang di DEX, anda biasanya membayar dua kos utama: yuran gas kepada blockchain dan yuran dagangan atau yuran protokol kepada DEX atau penyedia liquidity. Yuran gas bergantung pada betapa sibuknya rangkaian dan betapa kompleksnya transaksi anda, jadi ia boleh berbeza-beza dengan ketara antara chain dan masa dalam sehari.
Harga yang anda peroleh juga bergantung pada liquidity dalam pool atau order book. Dagangan besar dalam pool yang cetek menyebabkan kesan harga yang lebih besar, bermakna anda menerima kurang daripada harga pasaran tengah. Antara muka DEX selalunya memaparkan ini sebagai “price impact” atau “minimum received”, yang perlu anda semak setiap kali sebelum mengesahkan swap.
- Gunakan slippage tolerance sederhana; nilai yang terlalu rendah boleh menyebabkan transaksi gagal, manakala nilai yang terlalu tinggi menjadikan anda terdedah kepada front-running dan serangan sandwich.
- Semak price impact yang dipaparkan; jika ia tinggi, pertimbangkan untuk mengurangkan saiz dagangan anda atau mencari pool yang lebih cair atau laluan aggregator yang lain.
- Lakukan dagangan ujian kecil terlebih dahulu untuk melihat kos gas sebenar dan mengesahkan bahawa token berfungsi seperti dijangka dalam wallet anda.
- Elakkan berdagang semasa tempoh kesesakan rangkaian yang melampau apabila yuran gas melonjak kecuali benar-benar perlu.
- Jika transaksi anda gagal, semak mesej ralat dan tetapan anda dan bukannya menghantar semula secara membuta tuli dengan gas atau slippage yang lebih tinggi.
Bagaimana DEX Berkembang
Dagangan decentralized bermula sebagai eksperimen untuk memindahkan fungsi exchange terus ke atas blockchain (blockchain). Projek awal cuba meniru order book tradisional di on-chain, tetapi ia selalunya perlahan, mahal, dan mempunyai liquidity terhad. Terobosan datang dengan Automated Market Maker, yang menggantikan order book dengan liquidity pool dan formula harga. Reka bentuk ini menjadikannya jauh lebih mudah untuk sesiapa sahaja menyediakan liquidity dan untuk pengguna mendapatkan swap segera, sekali gus mencetuskan pertumbuhan pesat DeFi.
Perkara Utama
- DEX order book on-chain awal muncul, membuktikan konsep tetapi bergelut dengan kelajuan, pengalaman pengguna, dan liquidity.
- DEX AMM pertama dilancarkan, memperkenalkan pool constant-product dan penyediaan liquidity secara permissionless.
- “DeFi summer” menyaksikan pertumbuhan mendadak dalam volum DEX, yield farming, dan reka bentuk pool baharu di rangkaian smart contract utama.
- DEX multichain dan bridge muncul, membolehkan pengguna berdagang dan memindahkan aset merentasi beberapa blockchain.
- DEX aggregator mendapat sambutan, merutekan dagangan merentasi banyak pool dan chain untuk menambah baik harga dan pelaksanaan.
- Reka bentuk lebih maju muncul, seperti liquidity tertumpu, model hibrid AMM/order book, dan protokol cross-chain swap.
Risiko dan Keselamatan Apabila Menggunakan DEX
Faktor Risiko Utama
Menggunakan DEX bermakna anda memegang key anda sendiri dan memulakan setiap transaksi sendiri. Ini memberi anda kawalan yang kuat, tetapi juga bermakna biasanya tiada pasukan sokongan atau tetapan semula kata laluan jika sesuatu berlaku. Risiko datang daripada teknologi dan juga keputusan manusia. Smart contract boleh mempunyai pepijat atau dieksploitasi, dan pihak berniat jahat boleh melancarkan token palsu atau laman phishing. Pada masa yang sama, kesilapan pengguna yang mudah—seperti menghantar dana ke alamat yang salah, memilih rangkaian yang salah, atau meluluskan perbelanjaan token tanpa had—boleh menyebabkan kerugian kekal.
Primary Risk Factors
Pepijat atau eksploitasi smart contract
Kerentanan dalam kontrak DEX atau pool boleh disalah guna oleh penyerang, mengosongkan dana daripada pool atau pengguna.
Token palsu atau berniat jahat
Scammer melancarkan token dengan nama atau ticker yang serupa dengan projek popular, memperdaya pengguna yang tidak mengesahkan alamat kontrak.
Front-running dan MEV
Bot boleh melihat transaksi yang belum disahkan, kemudian berdagang mendahului anda untuk menangkap keuntungan, menyebabkan harga lebih teruk atau swap gagal untuk dagangan anda.
Laman phishing dan UI palsu
Laman web tiruan atau pop-up wallet cuba mencuri seed phrase anda atau memperdaya anda menandatangani kelulusan yang berbahaya.
Rangkaian atau alamat yang salah
Menghantar token ke chain yang tidak serasi atau alamat yang salah boleh menjadikannya hampir mustahil untuk dipulihkan.
Impermanent loss untuk LP
Jika anda menyediakan liquidity, perubahan harga antara dua token boleh mengurangkan nilai anda berbanding hanya memegangnya, walaupun pool tidak digodam.
Amalan Terbaik Keselamatan
- Sentiasa sahkan URL DEX, alamat kontrak token, dan kebenaran wallet sebelum berdagang. Mulakan dengan jumlah ujian kecil, pantau transaksi di block explorer, dan bergantung pada sumber analitik atau audit yang bereputasi dan bukannya hype atau pautan rawak.
DEX vs CEX: Yang Mana Patut Anda Guna?
Kelebihan dan Kekurangan DEX
Kelebihan
Anda mengekalkan self-custody ke atas dana anda dan tidak perlu mempercayai kustodian centralized.
Akses permissionless membolehkan anda berdagang secara global hanya dengan wallet dan gas, tertakluk kepada peraturan tempatan.
Ketelusan on-chain membolehkan anda mengesahkan dagangan, pool, dan kontrak token menggunakan block explorer.
DEX selalunya menawarkan kepelbagaian token yang lebih luas, termasuk aset peringkat awal dan DeFi-native.
Kebolehgabungan dengan protokol DeFi lain membolehkan strategi lanjutan dan aliran kerja automatik.
Kekurangan
Pengalaman pengguna boleh menjadi kompleks untuk pemula, memerlukan pengetahuan tentang wallet, gas, dan slippage.
Yuran gas rangkaian boleh tinggi di sesetengah chain, terutamanya semasa permintaan puncak.
Biasanya tiada sokongan pelanggan atau pemulihan jika anda menghantar dana ke alamat yang salah atau menandatangani transaksi yang buruk.
Pepijat smart contract, penggodaman, atau token berniat jahat boleh menyebabkan kerugian walaupun anda berhati-hati.
Layanan kawal selia terhadap sesetengah aktiviti DEX masih berkembang, yang mungkin menjejaskan akses atau penggunaan di kawasan tertentu.
Mulakan Dengan Selamat: Senarai Semak Untuk Pengguna DEX Baharu
Kebanyakan kesilapan serius di DEX berpunca daripada keputusan yang gopoh, bukan daripada penggodaman canggih. Beberapa tabiat keselamatan ringkas boleh mengurangkan risiko anda dengan ketara.
Gunakan senarai semak ini sebelum anda mula berdagang untuk memastikan wallet, peranti, dan proses anda sudah bersedia. Lebih mudah membina tabiat baik dari awal daripada cuba memulihkan kerugian yang boleh dielakkan kemudian.
- Tulis seed phrase anda dengan jelas di atas kertas, simpan di tempat yang selamat, dan jangan sekali-kali berkongsi atau menyimpannya dalam nota awan.
- Pertimbangkan untuk menggunakan hardware wallet untuk jumlah yang lebih besar, dan simpan dana perbelanjaan harian dalam hot wallet yang lebih kecil.
- Sahkan setiap URL DEX dengan menaipnya secara manual atau menggunakan tanda buku yang dipercayai; abaikan pautan daripada mesej rawak atau iklan.
- Fahami yuran gas tipikal di chain pilihan anda dan simpan sedikit baki token native sebagai penampan untuk transaksi masa hadapan.
- Berlatih dengan jumlah ujian yang sangat kecil dahulu, termasuk satu swap penuh, untuk membiasakan diri dengan approval, swap, dan semakan di explorer.
- Rancang langkah kecemasan anda lebih awal, seperti cara memindahkan dana dengan cepat ke wallet yang lebih selamat jika anda mengesyaki kompromi.
Soalan Lazim DEX
Kesimpulan: Adakah DEX Sesuai Untuk Anda?
Mungkin Sesuai Untuk
Mungkin Tidak Sesuai Untuk
- Mereka yang bergantung pada sokongan pelanggan untuk membetulkan kesilapan
- Pengguna yang tidak selesa mengurus private key atau seed phrase
- Sesiapa yang berdagang dengan jumlah yang mereka tidak mampu rugi
- Pemula yang belum mempelajari asas keselamatan wallet
Kini anda tahu bahawa DEX ialah exchange non-custodial di mana dagangan berlaku melalui smart contract terus dari wallet anda. DEX boleh menawarkan lebih kawalan, ketelusan, dan kepelbagaian aset berbanding platform centralized, tetapi ia juga memerlukan anda mengurus keselamatan dan tetapan anda sendiri. Jika anda memilih untuk menggunakan DEX, dekati secara beransur-ansur. Mulakan dengan swap kecil dan ringkas, semak dua kali token dan URL, dan bina tabiat menggunakan explorer dan membatalkan approval. Dari masa ke masa, anda boleh memutuskan berapa banyak aktiviti kripto anda yang mahu dipindahkan ke on-chain berdasarkan tahap keselesaan dan matlamat anda.